Dąb korkowy – źródło korka

Dąb korkowy, z łacińskiego Quercus suber, to rozłożyste, aczkolwiek niewysokie drzewo występujące w Europie, Afryce i w Azji. Najwięcej osobników tego gatunku notuje się w Portugalii oraz na terenach basenu Morza Śródziemnego. Jednak to zachodnia część półwyspu iberyjskiego wiedzie prym pod względem liczebności tego gatunku dębu. Przypuszcza się także, że to zalążek jego rozprzestrzeniania się na sąsiadujące obszary, przez Hiszpanię, do Francji, Włoch oraz na północ Afryki. Portugalia jako kraj o największym zasobie dębu korkowego jest także największym eksporterem korka na świecie.

Opis budowy dębu korkowego

Drzewo to zwraca uwagę nie tylko charakterystyczną jednolitą grubą korą, ale również rozłożystymi odgałęzianiami bocznymi, które przy nieimponującej wysokość rośliny, nadają mu masywny, choć nieco „pokraczny” wygląd. Pień bowiem wraz z pojawianiem się kolejnych gałęzi nie rośnie prosto, lecz lekko się zagina. Jest to gatunek wiecznozielony, co oznacza, że nie zrzuca liści, a jego owoce, jak przystało na dąb, to kilkucentymetrowe żołędzie.

To drzewa długowieczne, które żyją nawet 200, w porywach do 250 lat. Wraz z wiekiem korona staje się nardzie nieregularna, a kora pofałdowana. To właśnie ona staje się głównym celem zbiorów.

Kora dębu korkowego

Kora dębu korkowego
Gruba i pofałdowana kora dębu korkowego

Korek, inaczej fellem to jedna z warstw tkanki okrywającej, która powstaje na skutek działalności wtórnej tkanki korkotwórczej (fellogen). Komórki tej ostatnie przechodzą liczne podziały, w wyniku których na zewnątrz odkłada się korek (martwe komórki), po wewnętrznej stronie zaś warstwa żywych komórek miękiszowych. Głównym zadaniem korka jest ochrona rośliny przed działaniem niesprzyjających warunków środowiska zewnętrznego, zachowanie równowagi wodnej oraz osłona przeciwgrzybiczna i przeciwbakteryjna. Jak już wspomniano komórki korka są martwe, wypełnione powietrzem o ścianach sztywnych i grubych. Taka budowa (niski ciężar właściwy) tej warstwy prowadzi do wyjątkowej lekkości później zebranego surowca. Dodatkowo ściany komórek korka wysycone są kwasami tłuszczowym, ich estrami i alkoholami tworząc charakterystyczną hydrofobową warstwę, suberynę (stąd epitet gatunkowy dębu korkowego, suber ).

Dzięki temu, iż roślina odkłada coraz to nowe komórki korka, jego tkanka okrywająca cały czas zwiększa objętość, nadając pniu drzewa charakterystyczną, pofałdowaną strukturę.